جرم و پلاک دندانی چیست؟ و چگونه می‌توان آنرا از بین برد؟

jerm

احتمالاً شما در مورد پوسیدگی دندان مطالب زیادی شنیده‌اید، اما یک مشکل دیگر هم ممکن است در بین دندان‌های شما کمین کرده باشد. پوسیدگی دندان خود به خود و بی‌دلیل به وجود نمی‌آید، بلکه در اثر تجمع پلاک بر روی سطح دندان‌های شما آغاز می‌شود. هر چقدر پلاک به مدت طولانی‌تری بر روی سطح دندان‌ها و در فاصله بین آن‌ها باقی بماند، تمیز کردن و سفید کردن دندانها  آن سخت‌تر خواهد شد. به پلاک‌های خیلی سختی که خودتان در منزل نمی‌توانید آن را تمیز کنید، جرم دندان گفته می‌شود. در واقع فقط یک دندانپزشک یا مراقب بهداشت دهان و دندان می‌تواند جرم دندان‌ها را تمیز کند.

حذف پلاک از روی دندان قبل از آنکه شروع به آسیب رساندن به مینای دندان‌های شما نماید، اهمیت بسیار زیادی دارد. از آنجا که پلاک به سختی به دندان‌ها می‌چسبد، تنها راه برای از بین بردن آن، این است که دندان‌های خود را به طور مرتب مسواک بزنید. علاوه بر آن حتماً هر شش ماه یک بار برای جرم‌گیری و تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌های خود و انجام راه های سفید کردن دندان به دندانپزشک مراجعه کنید، مراقب سلامت دندان‌های خود باشید و از تشکیل جرم دندان جلوگیری کنید. برای مشاوره یا رزرو نوبت معاینه می‌توانید با شماره‌های 02122027384 و 02122023658 تماس حاصل فرمایید.

 پلاک دندان چیست؟


jerm1

پلاک یک لایه نازک و چسبنده روی سطح دندان‌هاست که در بروز بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات دهان و دندان نقش دارد. این ماده بی‌رنگ هر روز بر روی سطح دندان‌های شما تشکیل می‌شود. در واقع به محض آنکه شما خوردن وعده غذایی یا میان‌وعده خود را تمام می‌کنید، شکل‌گیری پلاک بر روی دندان‌هایتان آغاز می‌شود. پلاک دندان در اغلب موارد بر روی سطح مشهود دندان‌ها تشکیل می‌شود، اما می‌تواند در زیر خط لثه هم باشد.

متأسفانه پلاک دندانی یکی از سرسخت‌ترین دشمنان دهان و دندان شماست. این ماده مخرب نه تنها یک لایه نازک زردرنگ بر روی سطح دندان‌های شما ایجاد می‌کند، بلکه به تدریج به مینای دندان (بخشی از آناتومی دندان) شما آسیب می‌زند و آن را از بین می‌برد.

علل تشکیل پلاک

عوامل مختلفی در تشکیل پلاک بر روی دندان‌های شما نقش دارند. اصولاً برای تشکیل جرم دندان لازم است که باکتری‌ها، اسید، مایع بزاق و باقیمانده ذرات غذا در دهان وجود داشته باشند. ممکن است شما فکر کنید که دهانتان کاملاً تمیز و سالم است، اما وقتی که غذاهای حاوی قند یا کربوهیدرات می‌خورید، ذرات این غذاها با باکتری‌های موجود در دهان شما ترکیب شده و یک اسید تولید می‌کنند. سپس این اسید با بزاق دهان و سایر ذرات غذا ترکیب شده و موجب تولید ماده سخت و چسبنده‌ای به نام پلاک می‌شود.

پلاک دندانی بی‌رنگ و شفاف است و به همین علت به سادگی بر روی سطح دندان دیده نمی‌شود. اگر می‌خواهید وجود پلاک بر روی دندان‌های خود را چک کنید، تمام کاری که باید بکنید آن است که زبانتان را به کنار دندان‌ها، بخصوص دندان‌های عقب دهان بکشید. معمولاً پلاک باعث زبر و لیز شدن سطح دندان‌ها می‌شود.

عوارض ناشی از پلاک دندانی

با وجود آنکه پلاک بر روی دندان‌های همه افراد وجود دارد، اما اصلاً نباید آن را مشکل ساده و بی‌اهمیتی دانست. اگر پلاک از روی دندان تمیز نشود می‌تواند به عامل اصلی برای بیماری‌های شدید لثه (بیماری‌های پریودنتال) تبدیل شود. برخی دیگر از عوارض ناشی از تجمع پلاک بر روی دندان‌ها عبارت است:

جرم دندان چیست؟


جرم دندان در نتیجه تجمع پلاک‌ها و سخت شدن (کلسیفه شدن) آنها بر روی سطح دندان به وجود می‌آید. در واقع پلاک بعد از گذشت دو تا سه روز شروع به کلسیفه شدن و تبدیل شدن به جرم دندان می‌کند. جرم دندان، سطح سخت و زبری دارد و سطح مناسب وسیع‌تری را برای چسبیدن و گسترش پلاک‌های جدید فراهم می‌کند. تشکیل پلاک بیشتر به معنی پوسیدگی بیشتر دندان‌ها و حتی بروز بیماری‌های لثه است. بنابراین حذف جرم دندان، مرحله بسیار مهمی از حفظ سلامت دهان و دندان و سفید کردن دندان در درازمدت می‌باشد.

یکی دیگر از مضرات ناشی از جرم دندان آن است که به دلیل ماهیت متخلخل و پُرمنفذ خود، می‌تواند به راحتی لکه‌ها و مواد خارجی را به درون خود جذب کند. افرادی که زیاد قهوه و چایی می‌خورند و یا افراد سیگاری، بیشتر در معرض تشکیل لکه‌های دندانی هستند. بنابراین درمان لکه های سفید روی دندان، جرم گیری دندان و جلوگیری از انباشته شدن جرم‌ها بر روی دندان برای این دسته از افراد اهمیت بسیار بیشتری دارد. البته برای اطلاع از عوارض جرم گیری دندان و هزینه جرمگیری دندان باید با پزشک مشورت کنید.

انواع جرم دندان

دو نوع جرم دندان وجود دارد. جرم فوق لثه‌ای در بالای خط لثه تشکیل می‌شود. این نوع جرم به رنگ زرد یا قهوه‌ای روشن است و بر روی سطح دندان دیده می‌شود. جرم زیر لثه‌ای در پایین‌تر از خط لثه در داخل شیار بین دندان و خط لثه تشکیل می‌شود. این نوع جرم معمولاً با چشم بر روی سطح دندان دیده نمی‌شود، مگر آنکه بافت لثه قبلاً از روی دندان تحلیل رفته باشد. جرم زیر لثه‌ای معمولاً به رنگ قهوه‌ای یا سیاه است.

روش تمیز کردن جرم دندان

هنگامی که جرم دندان به مقدار زیادی بر روی دندان‌های شما انباشته می‌شود، باید از طریق عملی به نام جرم‌گیری و بروساژ دندان تمیز شود. در طی این عمل، دندانپزشک با استفاده از ابزارهای دستی یا یک دستگاه اولتراسوند، جرم دندان را حذف می‌کند. دستگاه اولتراسوند از طریق تلفیق لرزش‌هایی با فرکانس بالا با آب، جرم دندان را تمیز می‌کند. پس از آنکه عمل از بین بردن جرم دندان به پایان رسید، دندانپزشک شما یک وقت مراجعه دیگر برایتان تعیین می‌کند تا در صورتی که به درمان‌های بیشتری نیاز دارید، این موضوع را در آن جلسه مشخص کند. درمان‌های بعدی می‌تواند شامل صیقل‌کاری و تمیز کردن ریشه دندان  و سفید کردن دندان باشد و یا در صورت تجمع مقدار زیادی جرم بر روی دندان‌ها، ممکن است به جراحی لثه نیاز باشد.

چرا جرم‌گیری دندان ضرورت دارد؟

jerm2

حذف جرم دندان برای جلوگیری از چندین بیماری شدید دهان و دندان اهمیت حیاتی دارد. تجمع جرم دندان می‌تواند باعث متورم شدن لثه‌ها و خونریزی آن‌ها شود. این عارضه که با عنوان ژنژیویت شناخته می‌شود، اولین مرحله از بروز بیماری‌های شدیدتر لثه می‌باشد.

بیماری‌های لثه به نوبه خود می‌تواند خطر بروز بیماری‌های عروق کرونری قلب و سکته مغزی را افزایش دهد. زیرا باکتری‌هایی که در پلاک و جرم دندانی تجمع کرده‌اند، می‌توانند به داخل جریان خون نیز راه پیدا کنند و از این طریق منجر به بیماری‌ها و عوارض خطرناکی از قبیل اندوکاردیت شود. این بیماری شامل لخته شدن خون و عفونت لایه پوشاننده داخل قلب می‌باشد. موارد بسیار زیادی از بیماری‌های مزمن دهان و دندان وجود دارد که جرم دندان می‌تواند نقطه آغاز آن‌ها باشد. اما بهترین راهکار برای پیشگیری از مراجعات غیر ضروری به دندانپزشک جهت درمان این گونه از بیماری‌ها آن است که یک برنامه کامل مراقبت و بهداشت دهان و دندان داشته باشید.

نحوه پیشگیری از تشکیل پلاک و جرم دندان


بعد از غذا خوردن، زمان زیادی طول نمی‌کشد که فرایند تشکیل پلاک بر روی سطح دندان آغاز می‌شود. بنابراین باید سعی کنید بعد از هر وعده غذا یا بعد از هر میان وعده، دندان‌های خود را مسواک بزنید. در واقع هر چقدر بیشتر مسواک بزنید، پلاک‌های کمتری در دهان شما تشکیل خواهد شد.  تحقیقات نشان داده است که مسواک‌های الکتریکی بیشترین کارآیی را در حذف پلاک‌های دندانی دارند. اگر پلاک‌ها به جرم دندان تبدیل شود، حتماً باید توسط دندانپزشک و به وسیله ابزارهای مخصوصی تمیز شود.  برای مشاوره یا  رزرو نوبت معاینه می‌توانید با شماره‌های 02122027384 و 02122023658 تماس حاصل فرمایید.

  • دو بار در روز مسواک بزنید.
  • یک بار در روز نخ دندان بکشید.
  • دو بار در سال به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • مصرف قندها و کربوهیدرات‌ها را محدود کنید.
  • مصرف تنقلات و میان وعده‌های زیاد بین وعده‌های اصلی غذایی را محدود کنید.
  • حداقل یک بار در سال دندان‌های خود را به طور کامل توسط دندانپزشک معاینه و از آن‌ها عکس‌برداری کنید.